Era Człowieka — wzmocnij to, co ludzkie
AI coraz częściej wdziera się do spraw osobistych — myślenia, decyzji, relacji i rozeznania. Badamy, jak osobiste używanie AI osłabia ludzką autonomię, i pokazujemy, jak ją odzyskiwać.
Nie używaj AI
w celach osobistych
Zobacz gdzie jesteś i jaki jest koszt
SELF · OTHERS · MEANING
3 specjalistów
Pedagog · Terapeuta · Mentor
Misja
Gdy AI wchodzi do spraw osobistych, jej »pomoc« zaczyna zastępować to, co ludzkie. Przekazywanie AI myślenia, decyzji, relacji i rozeznania osłabia autonomię człowieka, a jednocześnie wzmacnia autonomię AI.
Oś czasu
Nobliści, badacze bezpieczeństwa, psychiatrzy i ludzie, którzy sami budowali te systemy, a potem odeszli, żeby przed nimi ostrzec. Zebraliśmy ich na jednej osi — z krótkim opisem zagrożenia i odnośnikiem do wypowiedzi, żeby dało się sprawdzić, co dokładnie powiedziano. Tam też obejrzysz rozmowy wideo.
1863
Samuel Butler
pisarz, eseista
i 33 innych pomiędzy
2026
Dario Amodei
współzałożyciel i prezes Anthropic
Mechanizm
Każde oddane pole to mniej ludzkiej sprawczości i więcej zależności od narzędzia. Program Era Człowieka nazywa je wprost, aby dało się je świadomie odzyskiwać.
Formułowanie i porządkowanie własnych myśli.
Codzienne i osobiste wybory.
Rozmowy, wsparcie, bliskość międzyludzka.
Ocena, co słuszne, prawdziwe i ważne.
Rama myśli
SELF
Własny namysł, uwaga i wewnętrzne rozeznanie — zdolność myślenia i decydowania bez pośrednika.
OTHERS
Realne relacje i wspólnota — kontakt z ludźmi, którego „asystent” nie powinien zastępować.
MEANING
Wartości, duchowość i poczucie kierunku — obszar, w którym delegowanie rozeznania kosztuje najwięcej.
Model działania
Osobiste używanie AI zmienia ekspresję genów: to, jak Twoje geny się wyrażają — AI rozumiemy tu jako ekspozycję środowiskową, która przez styl życia (sen, stres, izolację) oddziałuje na epigenetyczną regulację i ekspresję genomu, a nie na sekwencję DNA.
AI Exposure
Osobiste używanie AI: czas i głębokość kontaktu.
Human Displacement
Wypieranie ludzkiego myślenia, relacji i rozeznania.
Biological Embedding
Utrwalanie skutków przez sen, stres i styl życia.
Opisywane skutki traktujemy jako hipotezy badawcze poprzedzone publikacjami i własnymi badaniami. Nie są to na tym etapie ustalone fakty kliniczne. Era Człowieka to program badawczo-edukacyjny; nie stanowi diagnozy ani leczenia i nie zastępuje lekarza lub terapeuty.
Co robimy od 1 października 2025 roku
Jako niezależna fundacja łączymy pomiar, wiedzę i praktyczne zalecenia — bez sprzedaży i bez konfliktu interesów.
Niezależne badania nad osobistym używaniem AI i jego wpływem na autonomię, uwagę i relacje.
Narzędzia pomiaru czasu i głębokości osobistego użycia AI.
Praktyczna „higiena AI”: reguły redukcji i powrotu do własnego namysłu, ludzi i wspólnoty.
Indywidualne wsparcie pedagoga, terapeuty i mentora dla osób przeciążonych AI.
Zalecenia
Reguła nadrzędna
1. Nie używaj AI w sprawach osobistych.
2. Jeżeli musisz lub jesteś w uzależnieniu, kieruj się zasadami redukcji:
Zanim zapytasz AI, sformułuj własną odpowiedź. Model to ostateczność, nie punkt wyjścia.
Skracaj czas osobistego użycia codziennie, aż do zera — zwłaszcza wieczorem i przed snem.
Rozmowy, decyzje i wsparcie kieruj najpierw do realnych relacji i wspólnoty.
Rozeznanie sprawdzaj z ludźmi, którym ufasz — nie oddawaj go pojedynczemu narzędziu.
Biblioteka badań
Zbieramy badania o tym, co osobiste używanie AI robi z myśleniem, decyzjami, relacjami i ciałem — oraz o sposobach używania AI bez oddawania autonomii. W oryginałach, ze streszczeniami po polsku i linkami do źródeł.
Werdykt maszyny brzmi jak ekspertyza. Nie jest nią.
1 / 38
Mózg, który nie pisze, przestaje pamiętać, co napisał.
2025·EN
Kosmyna i in., MIT Media Lab, 2025 (preprint)
Badanie EEG: piszący z LLM mieli najsłabszą łączność mózgową, gorzej pamiętali własny tekst i czuli najmniejsze autorstwo. Przez cztery miesiące wypadali słabiej neuronalnie, językowo i behawioralnie — „dług poznawczy". Mała próba, preprint: sygnał, nie wyrok.
Psychoza bez historii choroby — po intensywnych rozmowach z maszyną.
2026·EN
BJPsych Open (Cambridge), lipiec 2026 (PMC)
Pierwszy poważny artykuł kliniczny o „psychozie AI”. Opisuje przypadki, w których intensywne używanie chatbota współwystępowało z myśleniem urojeniowym — także u osób bez wcześniejszej historii psychiatrycznej, aż po hospitalizacje. Mechanizm: podatność użytkownika i wzorzec użycia spotykają się z cechami modelu, przede wszystkim przypochlebnością i halucynacjami.
Twój głos w badaniu
Zbieramy obserwacje o tym, jak kontakt ze sztuczną inteligencją wpływa na sen, koncentrację, nastrój i relacje. Odpowiedz na trzy krótkie pytania, a jeśli chcesz — opowiedz o tym własnymi słowami lub nagraj krótką wypowiedź. Zgłoszenia są anonimowe i służą wyłącznie celom badawczo-edukacyjnym.
Konsultacje
Fundacja EPIQ wspiera organizację indywidualnych konsultacji dla osób, które czują utratę własnego namysłu, osłabienie relacji lub niepokój związany z AI. Rozmowa pomaga nazwać problem i dobrać praktyczne kroki powrotu do równowagi.
Dla dzieci, młodzieży i rodziców — nawyki cyfrowe, nauka bez wyręczania się AI, wsparcie w budowaniu zdrowych granic w domu i w szkole.
Dla osób odczuwających przeciążenie emocjonalne, lęk, przymus korzystania lub cechy uzależnienia — praca nad regulacją emocji i powrotem do relacji.
Dla dorosłych i zawodowo aktywnych — praktyczna higiena AI w pracy, odzyskiwanie własnego myślenia, decyzji i koncentracji.
Fundacja nie prowadzi terapii ani diagnozy. Na zgłoszenie odpowiadamy materiałami i informacjami, a w razie potrzeby kierujemy do pedagoga, terapeuty lub mentora. Zgłoszenia obsługujemy w kolejności wpływu — odpowiadamy e-mailem lub telefonicznie.
Zgłoszenie
Napisz kilka zdań o osobie, której dotyczy zgłoszenie, i o problemie. W pierwszej kolejności prześlemy materiały i informacje, które mogą pomóc od razu. Fundacja nie prowadzi terapii — jeśli potrzebne będzie wsparcie specjalisty, pomożemy dobrać pedagoga, terapeutę lub mentora.